top of page
Banner edge

TÂM TÌNH / DIỄN ĐÀN

MỘT SỐ KHÁC BIỆT GIỮA TIẾNG BẮC VÀ TIẾNG NAM

Đào Văn Bình

Tôi năm nay đã 79 tuổi, gần đất xa trời, không biết còn sống tới ngày mai  không cho nên rất quý trọng thời gian. Những giờ phút quý báu còn lại  tôi tập trung vào lãnh vực văn hóa, văn chương và Phật Giáo để cống hiến  cho đời những gì mình thấy có ý nghĩa.


Định mệnh của dân tộc Việt Nam là định mệnh chia cắt. Một trăm năm  Trịnh-Nguyễn phân tranh chẻ đôi đất nước với Đàng Trong và Đàng Ngoài.  Rồi 87 năm dưới thời thực dân Pháp đất nước bị chia ba cho nên ba miền  lại có nhiều nhiều điều không hiểu nhau. Rồi từ 1954-1975 đất nước lại  bị chia đôi cho nên sự khác biệt về nhiều mặt lại gia tăng hơn nữa.


Sau 1975 người Miền Bắc tràn vào Miền Nam rất đông  và có rất nhiều  điều không hiểu Miền Nam vì ngôn ngữ bất đồng. Sưu tầm một số danh từ  khác biệt giữa hai miền giúp chúng ta hiểu nhau. Sự thống nhất về ngôn  ngữ là điều vô cùng cần thiết cho một dân tộc. Ngôn ngữ sẽ trở nên chính  thống khi nó được phổ biến rộng rãi, được mọi người chấp thuận và được  giảng dạy ở học đường. Sự đa dạng về ngôn ngữ là điều rất tốt chứ không  phải là điều xấu, miễn là sự “đa dạng” đó người ta hiểu và chấp nhận.  Văn học của dân tộc ta từ ngàn xưa viết là “vũ” và “chính”. Thế nhưng  khi các chúa Nguyễn lập nghiệp ở phương nam nó biến thành “võ” và “chánh” như  “võ khí”, “Việt Võ Đạo”, “học võ”, “hành chánh”, “chánh đạo” và phổ biến gần 500 năm rồi. Do đó không thể nói  “vũ” và “chính” là  đúng và “võ” và “chánh” là sai. Và cũng không thể nói “võ”, “chánh” đúng còn “vũ” và “chính” là sai. Hai từ ngữ này sẽ cùng tồn tại và đó là sự đa dạng của ngôn ngữ.


Bản sưu tầm dưới đây chắc chắn còn nhiều thiếu sót mong quý vị nào  cảm thấy thích thú xin đóng góp thêm để có một bản hoàn chỉnh cho gia  tài ngôn ngữ Việt Nam. Đa tạ.


Bắc  Nam

A dua                                                  Hùa theo

Ám quẻ                                               Kỳ đà cản mũi

Ăn bám                                               Báo cô

Ăn mày                                               Ăn xin

Ăn mày đòi xôi gấc                        Nghèo mà ham

Ăn theo, ăn ké                                  Ăn có

Anh cả                                                Anh hai

Anh rể, em rể                                   Dượng

Áo cánh                                              Áo bà ba

Áo may-ô                                           Áo thun ba lỗ, áo thun

Áo quan                                             Hòm

Ba ba                                                  Cua đinh

Bà La Sát                                           Bà chằn

Bách (100)                                        Bá (bá tánh= trăm họ)

Bạn, nhân tình                                 Bồ

Bản (bản sư)                                     Bổn (bổn sư)

Bàng quang                                      Bọng đái

Bánh đa                                             Bánh tráng

Bánh ga-tô                                        Bánh bông lan

Bánh rán                                            Bánh cam

Bánh tây                                             Bánh mì

Bát                                                       Chén

Bát phố                                             Dạo phố

Bé tẻo teo                                         Bé xíu

Bệnh lòi dom                                   Bệnh trĩ

Béo                                                      Mập

Bèo Nhật Bản                                  Lục bình

Bênh thổ tả                                      Dịch tả

Bí tất                                                    Vớ

Bố mẹ, cậu mợ                                Ba má

Bố mẹ                                                  Ông già, bà già

Bộ đồ ưng ý nhất                            Bộ đồ vía

Bóng                                                    Banh (trái)

Bủn xỉn                                                Kẹo

Buồn ơi là buồn                               Buồn năm phút

Buồn chết đi được                          Rầu thúi ruột

Ca-nô                                                   Xuồng máy

Cá cược                                               Cá độ

Cá quả                                                 Cá lóc

Cân                                                      Kí-lô

Càu nhàu, cằn nhằn                      Càm ràm

Cầu lông                                            Vũ cầu (vũ là lông chim)

Cây cảnh                                            Cây kiểng

Chán phèo                                        Vô duyên

Chăn                                                    Mền

Chính (hành chính)                        Chánh (hành chánh)

Chè                                                      Trà

Chè tàu                                              Trà tàu

Chim gái, chim chuột, tán gái    O mèo

Chơi hội                                              Chơi hụi

Chổi xể                                                Chổi chà

Chu (Phan Chu Trinh)                    Châu (Phan Châu Trinh)

Chum, vại                                            Lu, khạp

Chuột sa chĩnh gạo                        Chuột sa hũ nếp

Chuyện nhảm                                   Ba lơn

Chuyện gẫu                                       Tán dóc

Cỗ bàn                                                 Tiệc tùng

Cốc rượu                                             Ly rượu

Cơm rang                                            Cơm chiên

Cua gái                                                O mèo

Cười lộn ruột                                     Cười bể bụng

Cười tủm tỉm                                     Cười mỉm chi

Cương (Kinh Kim Cương)            Cang (Kinh Kim Cang)

Dạ dày                                                 Bao tử

Dọc mùng                                          Bạc hà

Du côn                                                 Du đãng

Du thủ du thực                                 Đá cá lăn dưa

Dưa chuột                                          Dưa leo

Đái (Đái công chuộc tội)              Đới (Đới công chuộc tội)

Đâm                                                     Lụi

Đần độn                                              Lù đù, cù lần

Đánh                                                    Uýnh

Đánh chén                                         Nhậu

Đậu phụ                                              Tàu hũ

Đắt đỏ                                                 Mắc mỏ

Đẹp, tốt, giỏi, chiến, cừ                Ngon lành, bảnh

Đi chân chữ bát                              Đi hàng hai

Đi chuyến tàu suốt                       Hết đường tương chao

Đĩa                                                        Dĩa

Đỗ (hạt)                                              Đậu

Đồ đồng nát                                      Đồ lạc xoong

Đòn hội chợ                                      Bề hội đồng

Đồng xu                                             Bạc cắc

Đũa xe đạp                                       Căm

Đứng dạng chân                            Chàng hảng

Được                                                Đặng (Thà mất lòng anh đặng bụng chồng)

E thẹn                                                  Mắc cở

Êm thắm                                             Êm ru bà rù

Hàng mã                                              Đổ dỏm

Kiết tường                                           Cát tường

Làm  ăn                                                Mần ăn

Làm bừa                                              Ẩu

Làm thuê                                             Làm mướn

Lề mề                                                   Chậm lụt, lè phè

Lung tung                                          Tùm lum

Khang                                                 Khương (Phú, Quý, Thọ, Khương, Ninh)

Khèo, chơi đểu                                Đá giò lái

Khuỷu tay                                         Cùi chõ

Kim cương                                       Hột xoàn

Gạo nếp cẩm                                   Gạo nếp than

Hen (bệnh)                                       Suyễn

Hết chỗ chê                                     Hết sẩy

Hợp (Liên Hợp Quốc)                   Hiệp (Liên Hiệp Quốc)

Hoa                                                      Bông

Hoa nhài                                            Bông lài

Hoa  đại (hoa hình chữ Đại)       Bông xứ

Hổ                                                        Cọp

Hoàng Đế                                          Huỳnh Đế

Hòm                                                    Dương

Hòm thư                                            Hộp thư

Hụt hẫng                        Chới với (không chỗ bám víu, không nơi nương tựa)

Hống hách                                      Làm tàng, làm phách

Kênh kiệu                                        Làm phách

Lang thang, vớ vẩn                     Lang bang

Lạng (vàng)                                    Lượng (vàng)

Láng bóng                                      Láng cóong

Lòi dom (bệnh)                              Trĩ

Lợn                                                     Heo

Lợn lòi                                               Heo rừng

Lúi cúi                                                Lui cui

Lười                                                    Làm biếng

Luộm thuộm, không đứng đắn        Bê bối

Ma mãnh                                             Ma lanh

Màn                                                      Mùng

May rủi                                                Hên xui

Mình ơi                                                Cưng ơi

Một tấc lên trời, khoe khoang   Nổ, nổ sảng

Mũ                                                        Nón

Mù                                                        Đui

Mũ ni che tai (thái độ)                  Trùm mền

Mừng tuổi                                          Lì xì

Nằm mê, nằm mơ                          Mớ

Nến                                                      Đèn cầy

Ngã                                                      Té

Ngan                                                    Vịt xiêm

Ngày giỗ                                             Ngày kỵ

Nghe hơi nồi chõ                            Nghe lóm, đoán mò

Nghĩa (Quảng Nghĩa)                    Quảng Ngãi

Ngõ                                                       Đường hẻm, hẻm

Ngô                                                       Bắp

Ngổ ngáo                                            Ngang tàng

Ngọt lịm                                               Ngọt như mía lùi

Nhà tù                                                  Khám (đường)

Nhại                                                      Nhái (giọng)

Nhậm  (Ngô Thì Nhậm)                 Nhiệm (Ngô Thời Nhiệm)

Nhậm chức                                         Nhiệm chức

Nhân                                                     Nhơn (Nhơn nghĩa)

Nhanh nhẩu đoảng                         Lanh chanh

Nhớ  mãi                                              Nhớ hoài

Ninh nhừ                                             Hầm (Gà hầm thuốc bắc)  

Nói láo                                                  Ba xạo, nói xạo

Nói phét thành thần                       Dóc tổ

Nói phét, nói điêu                            Nói dóc, ba sạo

Nói quá, khoe khoang                   Nổ

Nũng nịu                                             Nhõng nhẽo

Nước dùng                                         Nước lèo

Nuông  chiều                                     Cưng

Ông ba bị chín quai                        Ông kẹ

Phải lòng                                             Thương, yêu ai

Phanh                                                   Thắng (xe)

Phúc                                                      Phước

Quả                                                       Trái

Quả dứa                                              Trái thơm

Quả na                                                 Mãng cầu

Quần cụt, quần short                    Quần đùi

Quần lĩnh                                            Quần lãnh

Quý                                                       Quới (Quới nhân phù trợ)

Rang (cơm rang)                             Chiên   (cơm chiên)

Rau húng                                             Rau thơm

Rau mùi                                               Rau ngò

Rau ngò om                                       Rau ngổ

Rau cải cúc                                         Rau tần ô

Rét (thời tiết)                                     Lạnh

Roi (quả)                                              Mận

Rượu nếp                                            Cơm rượu

Rượu trắng                                         Rượu đế

Săm,  lốp xe                                        Vỏ ruột xe

Sắn                                                        Khoai mì

Say túy lúy, say mèm                      Say xỉn

Sinh                                                       Sanh (Sanh con quý tử)

Sơn (núi)                                              San (giang san)

Súng cao-su                                       Ná thung

Súp-lơ                                                   Bông cải

Sướng làm sao đâu                          Đã đời

Súy (nguyên súy)                             Soái  (nguyên soái)

Tách                                                      Ly

Tháo dạ (bệnh)                                 Tiêu chảy

Thẹn                                                      Mắc cở

Thì  (Ngô Thì Nhậm)                       Thời (Ngô Thời Nhiệm)

Thìa                                                       Muỗng

Thịt ba rọi                                            Thịt ba chỉ

Thoái   (Tiến thoái lưỡng nan)      Thối (Tiến thối lưỡng nan)

Thối                                                       Thúi, thúi rùm

Thông gia                                            Xui gia

Thủ lĩnh                                                Thủ lãnh

Thụ  (cây)                                             Thọ

Thùng  sắt tây                                     Thùng thiếc

Thuyền                                                  Ghe

Thượng nguyên                                Thượng ngươn

Tiến                                                        Tấn (tấn công)

Tính (họ) bá tính                                Tánh (bá tánh)

Tối mò                                                   Tối thui

Thủ  lợn                                                  Đầu heo

Thủ đoạn                                              Mánh mung

Tốt                                                           Chốt (cờ tướng

Trái khoáy, ngược đời                      Cắc cớ

Trèo cao                                                Nghèo mà ham

Trứng vịt                                               Hột vịt

Tức như bò đá, tức lộn ruột           Tức cành hông

Tức chết đi được                                Tức thấy mồ

Tùng  (tùy tùng)                                  Tòng (tùy tòng)

Vâng (Miền Bắc gọi dạ, bảo vâng)     Dạ (Miền Nam cái gì cũng dạ)

Vành xe                                                     Niềng

Vào (trong, nhà)                                    Vô (trong, nhà)

Vào tù, ở tù                                              Xộ khám

Vũ đài                                                       Võ đài

Vũ đài                                                       Võ đài

Vũ khí                                                       Võ khí

Vừng                                                         Mè

Xe ô-tô                                                    Xe hơi

Xe ngựa                                                  Xe thổ mộ

Xì dầu                                                      Nước tương

Xúi  quẩy                                                Xui, xui tận mạng

Xưa lắm rồi                                            Xưa như trái đất

Xuống giốc không phanh               Đời tàn trong ngõ hẹp


Đào Văn Bình



devider 1.gif
bottom of page