Socrates... nhận rằng.... Lấy Vơ Hiền.... Có Hạnh Phúc; Lấy phải Vợ ,,Dữ.. trở thành Triết Gia........ 

Thế Thái độ của Socrates,,, sau khi lấy Bà Vơ Dữ như "chằng"..... thì ..sao ???

Câu chuyện về triết gia Hy Lạp cổ đại Socrates (Xô-crát) và người vợ nổi tiếng nóng nảy của ông là một giai thoại rất thú vị về thái độ của một bậc triết gia trước những nghịch cảnh trong đời sống gia đình.

Câu nói thường được truyền tụng bằng tiếng Việt là:

“Hãy lấy một người vợ hiền, anh sẽ được hạnh phúc. Hãy lấy một người vợ dữ, anh sẽ trở thành triết gia.”

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là câu nói thường được gán cho Socrates, nhưng chưa có bằng chứng chắc chắn rằng ông đã nói đúng nguyên văn như vậy.

Người vợ thường được nhắc đến trong câu chuyện là Xanthippe (Xanthíp-pê), nổi tiếng trong văn học phương Tây vì tính tình nóng nảy, hay cằn nhằn chồng.

1. Socrates đã phản ứng thế nào trước người vợ dữ như “chằn tinh”?

Theo tác phẩm Cuộc đời các triết gia lỗi lạc của Diogenes Laertius, có mấy giai thoại rất nổi tiếng.

Giai thoại thứ nhất: Sấm trước, mưa sau

Một hôm, Xanthippe mắng nhiếc Socrates một hồi rồi hắt nước lên đầu ông.

Socrates bình thản nói đại ý:

“Tôi đã bảo rồi, sau tiếng sấm của Xanthippe thế nào cũng có mưa!”

Thay vì nổi giận hay cãi vã, ông dùng một câu nói hài hước để hóa giải tình huống.

Giai thoại thứ hai: Xem vợ như con ngựa khó thuần

Socrates ví người vợ có tính khí mạnh mẽ của mình với một con ngựa khó điều khiển. Người kỵ sĩ nào thuần phục được con ngựa khó ấy thì sẽ dễ dàng cưỡi những con ngựa khác.

Ông giải thích rằng nếu có thể chịu đựng được tính khí của vợ mình, ông sẽ dễ dàng ứng xử với những người khác trong xã hội.

Giai thoại thứ ba: Không biến bất đồng thành cuộc chiến

Khi được hỏi về những người khiến ông khó chịu, Socrates đáp theo ý rằng muốn xảy ra một cuộc cãi vã thì phải có sự tham gia của cả hai phía.

Tinh thần của câu chuyện là: người khác có thể khiêu khích mình, nhưng mình vẫn có quyền lựa chọn cách phản ứng.

2. Vậy thái độ thực sự của Socrates là gì?

Theo tôi, điều đáng chú ý nhất không phải là ông có một người vợ dữ, mà là ông không muốn để tính khí của người khác điều khiển tâm trí mình.

• Không lấy giận dữ đáp lại giận dữ: Ông dùng sự hài hước thay cho việc trả đũa.

• Xem nghịch cảnh như một bài học: Ông coi việc chung sống với người khó tính là cơ hội rèn luyện sự kiên nhẫn.

• Không đồng nghĩa với cam chịu mọi thứ: Những giai thoại ấy không chứng minh rằng Socrates chấp nhận mọi hành vi của vợ; chúng chủ yếu khắc họa sự điềm tĩnh và tài ứng đối của ông.

Cũng cần công bằng với Xanthippe: hình ảnh người vợ dữ dằn phần lớn được lưu truyền qua những giai thoại cổ. Các nhà nghiên cứu hiện đại lưu ý rằng chúng ta không có đủ chứng cứ để kết luận bà thực sự là một người vợ tồi; hoàn cảnh gia đình và việc Socrates dành nhiều thời gian cho triết học cũng có thể đã góp phần tạo ra mâu thuẫn.

3. Liên hệ với tinh thần Thiền tông Phật giáo

Nếu nhìn câu chuyện dưới góc độ Thiền học, ta có thể rút ra một bài học:

Người khác nổi giận là chuyện của người khác; mình nổi giận theo mới là chuyện của mình.

Người có bản lĩnh không nhất thiết phải thắng trong mọi cuộc tranh luận. Đôi khi, thắng được cơn nóng giận của chính mình còn khó hơn thắng người đối diện.

Điều này gợi nhớ tinh thần tu tập về nhẫn nhục và làm chủ tâm mình trong Phật giáo. Tuy nhiên, đây là cách liên hệ để suy ngẫm, không phải lời dạy Phật giáo được trích nguyên văn từ kinh điển.

Và có lẽ, ý nghĩa sâu xa nhất của câu nói “lấy vợ dữ sẽ trở thành triết gia” nằm ở chỗ ấy: không phải người vợ dữ tự động làm cho người chồng trở nên thông thái, mà chính cách người chồng học hỏi, suy xét và chuyển hóa nghịch cảnh mới có thể giúp ông trưởng thành.

NguyễnĐắcSongPhương H21 <  theo TTNT...